Ֆիլոդենտրոն (Philodendron)
«Ֆիլոդենտրոն» (ֆիլոդենդրոն, լատ.՝ Philodendron)՝ թերմնասեր, ճյուղավորված, երբեմն սողացող կամ մագլցող բույսերի ցեղ է, որը պատկանում է Արոիդների ընտանիքին (Araceae)։ Դրանք հիմնականում աճում են արևադարձային և ենթաարևադարձային շրջաններում՝ Ամերիկայում։
Հիմնական տեղեկություն
- Ընտանիք՝ Արոիդներ (Araceae)
- Ծագում՝ Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկա
- Տեսակների թիվը՝ Ավելի քան 400 տեսակի
- Աճման ձևը՝ Սողացող կամ մագլցող
- Տերևներ՝ Մեծ, փայլուն, հաճախ սրտաձև կամ փետրաձև
- Սենյակային բույս՝ Շատ տարածված է որպես դեկորատիվ տնային բույս
Հատկություններ
- Լավ աճում է ցրված լույսի տակ։
- Սիրում է խոնավ, բայց ոչ ջրով լի հող։
- Շնչում է օդից թունավոր նյութեր, այդ պատճառով համարվում է օդը մաքրող բույս։
- Որոշ տեսակներ կարող են լինել թունավոր՝ կենդանիների կամ երեխաների համար (թուքի մեջ պարունակվում է կալցիումի օքսալատ)։
Հայտնի տեսակներ
- Philodendron hederaceum (սրտաձև տերևներով)
- Philodendron selloum (փարթամ, խոշոր տերևներով)
- Philodendron gloriosum (թավշե տերևներով)
- Philodendron monstera (երբեմն շփոթում են Մոնստերայի հետ, բայց վերջինս առանձին ցեղ է)
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆ
Ֆիլոդենտրոն (Philodendron)՝ Արոիդների ընտանիքին պատկանող բույսերի մեծ ցեղ է։ Անվանումը գալիս է հունարենից՝
- philo– «սեր»
- dendron
- – «ծառ»։
Կենսաբանական դասակարգում
- Թագավորություն՝ Բույսեր (Plantae)
- Ընտանիք՝ Արոիդներ (Araceae)
- Ցեղ՝ Philodendron
- Տեսակներ՝ Ավելին քան 400 տեսակ
ԾԱԳՈՒՄ ԵՎ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐ
Ֆիլոդենտրոնները հիմնականում տարածված են Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայի արևադարձային անտառներում։ Դրանք բնության մեջ աճում են որպես մագլցող կամ սողացող բույսեր, հաճախ՝ ծառերի բներից բարձրանալով դեպի արևի լույսը։
ԲՈՏԱՆԻԿԱԿԱՆ ՆԿԱՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
- Տերևներ՝ Տարբեր տեսակի՝ սրտաձևից մինչև խորը կտրված փետրաձև։ Տերևները լինում են փայլուն, մուգ կանաչ, բաց կանաչ, երբեմն՝ տարբեր երանգներով զարդարված։
- Ձևը՝ Որոշ տեսակներ սողում են հողի վրա, որոշները մագլցում են այլ բույսերի կամ կառույցների վրայով։
- Ծաղկում՝ Բնության մեջ կարող են ծաղկել՝ ձևավորելով սպադիքսի տեսքով ծաղիկ (նման՝ կալայի), բայց տնային պայմաններում ծաղկելը հազվադեպ է։
ՍԵՆՅԱԿԱՅԻՆ ԲՈՒՅՍ ԵՎ ԽՆԱՄՔ
Ֆիլոդենտրոնը սիրված է որպես սենյակային բույս՝ իր դեկորատիվ տերևների և անխռով աճի պատճառով։ Այն նաև մաքրում է օդը որոշ վնասակար նյութերից (օրինակ՝ ֆորմալդեհիդից):
Լույս
- Սիրում է լուսավոր, բայց ուղիղ արևի ճառագայթներից զերծ տեղ։
- Կարող է հարմարվել նաև կես ստվերի պայմաններին։
Ջրարտահոսում և ջրում
- Ջրում են, երբ հողի վերին շերտը չորանում է։
- Չի սիրում չափից շատ խոնավություն, արմատները կարող են փտել։
- Սիրում է օդի բարձր խոնավություն, բայց հարմարվում է միջին պայմաններին։
Ջերմաստիճան
- Լավ է զգում իրեն 18-27°C ջերմաստիճանի պայմաններում։
- Չի դիմանում ցուրտ քամուն կամ ջերմաստիճանի կտրուկ անկմանը։
Սնուցում
- Ակտիվ աճի շրջանում (գարուն-աշուն) 2-3 շաբաթը մեկ կարելի է տալ հեղուկ պարարտանյութ։
- Ձմռանը սնուցումը դադարում է։
ԹՈՒՆԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ
Ֆիլոդենտրոնի տերևներն ու ցողունները պարունակում են կալցիումի օքսալատ, որը կարող է թունավոր լինել մարդկանց (հատկապես երեխաների) և կենդանիների համար՝ առաջացնելով բերանի խզզոց, այտուց կամ մարսողական խնդիրներ:
ԲԱԺԱՆՄԱՆ ԵՎ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ՁԵՎԵՐ
Ֆիլոդենտրոնները հեշտությամբ բազմանում են՝
- Մանկաբույսերով (cuttings)
- Ցողունային հատվածներով ջրի կամ հողի մեջ
- Որոշ տեսակների մոտ՝ արմատներով սողացող ցողունների բաժանումով
ՀԱՏՈՒԿ ՏԵՍԱԿՆԵՐ
- Philodendron hederaceum
Սրտաձև, մագլցող, շատ տարածված տեսակ։ Սենյակային պայմաններում շատ հեշտ է աճեցնում։
- Philodendron gloriosum
Խոշոր, թավշյա տերևներով, գծավորված երակներով։ Շատ դեկորատիվ տեսակ։
- Philodendron selloum (կամ bipinnatifidum)
Բաց տարածքների համար հարմար տեսակ, փարթամ, խորը կտրված տերևներով։
- Philodendron melanochrysum
Խորը մուգ կանաչ և բրոնզագույն տերևներով, տպավորիչ սողացող տեսակ։
ՀՆԱՐԱՎՈՐ ԽՆԴԻՐՆԵՐ ԵՎ ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐ
Տերևների դեղնում
Սա ամենատարածված խնդիրներից է։ Դեղնավուն տերևները կարող են վկայել՝
- Ավելորդ ջրման մասին․ եթե հողը երկար ժամանակ խոնավ է մնում, արմատները կարող են փտել։
- Լույսի պակասի մասին․ եթե բույսը մթության մեջ է, տերևները կորցնում են իրենց առողջ գույնը։
- Բնական ծերացման հետևանք․ երբեմն հին տերևները դեղնում ու թափվում են, ինչը նորմալ է։
Տերևների ծայրերի չորացում
Տերևների եզրերը կարող են չորանալ, եթե օդը չափազանց չոր է։ Սա հաճախ է պատահում ձմռանը՝ ջեռուցման համակարգի պատճառով։
Բացի այդ, այս խնդիրը կարող է առաջանալ՝
- Ցածր խոնավության,
- Աղային հագեցած ջրի կամ
- Չափից շատ պարարտանյութի կիրառման հետևանքով։
Տերևների գունաթափում կամ խամրած գույն
Սա կարող է ցույց տալ՝
- Լույսի պակաս,
- Սննդանյութերի անբավարարություն,
- Կամ բույսի ընդհանուր թուլություն։
Տեղափոխիր ավելի լուսավոր տեղ կամ պարբերաբար պարարտացրու։
Վնասատուներ
Ֆիլոդենտրոնի վրա երբեմն հայտնվում են վնասատուներ, ինչպես օրինակ՝
- Թռչող սպիտակ թռչնիկներ (whiteflies)
- Սարդանման տիզեր (spider mites)
- Մեղրաբշտեր կամ ալյուրը հիշեցնող միջատներ (mealybugs)
Դրանք կարելի է հեռացնել թաց կտորով կամ օճառաջրով լվացելով, իսկ լուրջ դեպքերում՝ կիրառել բուսաբանական միջատասպան միջոցներ։
Սև բծեր կամ փտած հատվածներ
Սա շատ հաճախ նշան է արմատային փտախտի, որն առաջանում է հողի երկարատև խոնավությունից։ Հնարավոր է, որ բույսը պետք է տեղափոխել նոր, չոր հող և հեռացնել փտած արմատները։
