Ադոնեում (Adenium)
Ադոնեում (Adenium) — շատ հետաքրքիր, դեկորատիվ և էկզոտիկ բույս է, որը հաճախ անվանում են «անապատի վարդ» (Desert Rose)։ Այն սուկուլենտային բույս է՝ հաստ ցողունով, պայծառ ծաղիկներով և յուրահատուկ կաղբանման ձևով (caudex)։ Բույսը հատկապես տարածված է բոնսայի սիրահարների մոտ՝ իր քանդակային տեսքի շնորհիվ։
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆ
- Գիտական անուն: Adenium obesum (ամենատարածված տեսակն է)
- Ընտանիք: Apocynaceae (Կաթնաբույսազգիներ)
- Ծագում: Աֆրիկայի արևելք (Քենիա, Թանզանիա) և Արաբական թերակղզի
- Սովորական անուններ: Անապատի վարդ, Բուտելկային ծառ, Էկզոտիկ բոնսայ
- Բարձրություն (բնականում): Մինչև 2–3 մետր, բայց սովորաբար սենյակային պայմաններում՝ մինչև 50–80 սմ
ԱՐՏԱՔԻՆ
- Կաղբանման ցողուն՝ հաստացած հիմքով (caudex), որտեղ բույսը կուտակում է ջուր՝ ցամաքող պայմանների համար։
- Տերևներ՝ սեղմված, խիտ, մուգ կանաչ, երբեմն փայլուն։
- Ծաղիկներ՝ շատ գեղատեսիլ՝ վարդագույն, կարմիր, սպիտակ կամ բազմագույն (պատրաստվում են նաև հիբրիդներ)։ Ծաղկման շրջանը երկար է՝ գարնանից մինչև աշուն։
ԼՈՒՍԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ
- Ադոնեումը սիրում է ուղիղ արև։
- Պետք է պահել ամենապայծառ վայրում՝ հնարավորության դեպքում հարավային պատուհան։
- Չբավարար լույսի դեպքում բույսը կարող է դադարել աճել և չծաղկել։
ՋՐՈՒԹՅՈՒՆ
- Ամռանը՝ ջրել երբ հողը ամբողջությամբ չորանա։
- Ձմռանը՝ ջրել շատ հազվադեպ կամ ընդհանրապես չջրել (հանգստյան շրջան է)։
- Բույսը շատ լավ է դիմանում չորությանն, բայց չի հանդուրժում ավելորդ խոնավություն (առաջացնում է արմատային փտախտ)։
ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆ
- Իդեալական ջերմաստիճանը՝ 20–30°C։
- Ձմռանը չի հանդուրժում ցրտերը. մի թողեք +10°C-ից ցածր միջավայրում։
- Սառը պայմաններում արագ սկսում է թափել տերևները։
ՀՈՂ ԵՎ ՓՈԽՊԱՏՎԱՍՏՈՒՄ
- Պահանջում է շատ լավ ջրաթափվող հող՝ սուկուլենտների համար նախատեսված խառնուրդ։
- Կարող եք օգտագործել խառնուրդ՝ 50% հումուսային հող + 30% պեռլիտ կամ ավազ + 20% կակտուսային հող։
- Փոխպատվաստում՝ ամեն 1–2 տարին մեկ՝ նախընտրելի է գարնանը։
ԽՆԱՄՔ
- Պարբերաբար կտրտել բույսի վերին հատվածները՝ ավելի խիտ և գեղեցիկ ձև ստանալու համար։
- Հարմար է բոնսայի ձևավորման համար, քանի որ արձագանքում է տաք կլիմային և կարող է զարգացնել հաստ ցողուն։
ԾԱՂԿՈՒՄ
- Ադոնեումը ծաղկում է առատորեն՝ պայմանով, որ ունի բավարար լույս, ջերմություն և սննդանյութեր։
- Ծաղիկները մեծ են, գունավոր, երբեմն թերթիկների եզրերը տարբեր գույն ունեն։
- Ծաղկման շրջանը երկար է՝ գարնանից մինչև ուշ աշուն։
ԹՈՒՆԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ
- Բույսը թունավոր է՝ պարունակում է սրտի վրա ազդող գլիկոզիդներ։
- Կաթնային հյութը կարող է առաջացնել մաշկի գրգռում, իսկ կուլ տալու դեպքում՝ լուրջ թունավորում (հատկապես վտանգավոր է երեխաների և կենդանիների համար)։
- Խնամելիս ցանկալի է ձեռնոց կրել։
ԲԱԶՄԱՑՈՒՄ
Սերմերով՝
Թարմ սերմերը արագ ծլում են (~5–10 օրում)՝ տաք և խոնավ միջավայրում։
Կստանաք գեղեցիկ, տարբեր ձևով կաղբանվող բույսեր։
Ստորին կտրոններով (հրաստողներով)՝
Կարող եք կտրել ճյուղը, թողնել մի քանի օր չորանա, ապա տնկել։ Արմատակալման տոկոսը ավելի ցածր է, քան սերմերով։
ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՓԱՍՏԵՐ
- Ադոնեումը համարվում է Աֆրիկայի և Արաբիայի թունավոր բույսերից մեկը, որը նախահին ցեղերը օգտագործել են որսորդական նետերի ծայրերը թունավորելու համար։
- Գոյություն ունեն հարյուրավոր հիբրիդային տեսակներ՝ տարբեր ծաղկային ձևերով, գույներով և չափերով։
- Աշխարհում գոյություն ունեն ադոնեումի 10-ից ավելի վայրի տեսակներ (Adenium arabicum, Adenium somalense, Adenium swazicum և այլն)։
