ՑԻԿԱՍ (Cycas)
Ցիկաս (Cycas) — դեկորատիվ բույս է, որը արտաքինով շատ նման է փոքր արմավենու, սակայն բուսաբանական տեսանկյունից ավելի մոտ է նախապատմական բույսերին, մասնավորապես սաղարթավորներին։ Այն սաղարթավոր բույսերի հնագույն ներկայացուցիչներից է, որոնց պատմությունը գնում է մինչև դևոնյան և մեսոզոիկ դարաշրջան (մոտ 280 միլիոն տարի առաջ)։ Հաճախ ցիկասը անվանում են «կենդանի հնագույն Fossil»։
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆ
- Գիտական անուն: Cycas revoluta (ամենատարածված տեսակը)
- Ընտանիք: Cycadaceae (Ցիկասազգիներ)
- Սեռ: Cycas
- Ծագում: Ճապոնիա, Չինաստան, Ինդոնեզիա
- Սովորական անուններ: Սագո արմավենի (Sago Palm), Ցիկաս, Ցիկաս հեղված (Cycas revoluta)
- Տեսակի քանակ: Մոտ 100 տարբեր տեսակի ցիկասներ կան
ԱՐՏԱՔԻՆ ԵՎ ԱՃ
- Ցիկասը շատ դանդաղ աճող բույս է։ Տարիներ կպահանջվեն մինչև այն դառնա մեկ մետր բարձրությամբ։
- Ունի հաստ, փայտացած ցողուն (կոճղ), վերևից դուրս են գալիս փետրաձև տերևները՝ կազմված նեղ ու կոշտ սուր տերևիկներից։
- Կարող է աճել թե՛ բաց օդում (մեղմ կլիմայում), թե՛ սենյակային պայմաններում։
- Դանդաղ աճը այս բույսին դարձնում է երկարաժամկետ ներդրում դեկորատիվ այգեգործության մեջ։
ԼՈՒՍԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ
- Սիրում է պայծառ, բայց բաշխված լույս։
- Կարող է հանդուրժել ուղիղ արև, սակայն շատ շոգից տերևները կարող են դեղնել։
- Սենյակային պայմաններում լավ է պահել արևելյան կամ հարավային պատուհանի մոտ։
ՋՐՈՒԹՅՈՒՆ
- Ջրել միայն երբ հողի վերին շերտը ամբողջությամբ չորացել է։
- Չի սիրում խոնավ հող՝ ավելորդ ջուրը կարող է հանգեցնել արմատների փտեցման։
- Ձմռանը ջրելը զգալիորեն նվազեցվում է։
ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆ ԵՎ ԽԵՆԹԵՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆ
- Իդեալական ջերմաստիճանը՝ 18–24°C։
- Հանդուրժում է մինչև +10°C, բայց ցրտադիմացկուն չէ։
- Պահանջում է լավ օդափոխություն, սակայն չի սիրում սառը քամիներ։
ՀՈՂ ԵՎ ՓՈԽՊԱՏՎԱՍՏՈՒՄ
- Պահանջում է լավ ջրաթափվող հող։ Հարմար են խառնուրդները՝ այգու հող + ավազ + տորֆ + պեռլիտ։
- Փոխպատվաստում՝ ամեն 3–5 տարին մեկ, ուշադիր՝ քանի որ արմատները հեշտ վնասվում են։
ԽՆԱՄՔ
- Մեռած կամ դեղնած տերևները պետք է հեռացնել։
- Լավ է պարբերաբար մաքրել տերևները փոշուց։
- Եթե նոր տերևներ են դուրս գալիս՝ չպետք է բույսը շարժել կամ տեղափոխել։
ԾԱՂԿԵՑՈՒՄ ԵՎ ՍԵՌԱՅԻՆ ԲՈՒՅՍ
- Ցիկասը երկսեռ բույս է՝ առանձին կանացի և արական բույսեր։
- Ծաղիկը նման է կոնքի, որը հայտնվում է միայն հասուն բույսի մոտ՝ հաճախ բացօթյա պայմաններում, և շատ տարիների հետո։
- Տանը պահվող ցիկասները շատ հազվադեպ են ծաղկում։
ԹՈՒՆԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ
- Ցիկասը լիովին թունավոր է՝ հատկապես սերմերը և ցողունը։
- Սերմերը պարունակում են ցիկասին՝ շատ վտանգավոր նյարդային թույն, որը կարող է մահացու լինել։
- Թունավոր է ինչպես մարդկանց, այնպես էլ կենդանիների (շուն, կատու, թռչուն) համար։
- Կուլ տալու դեպքում կարող են առաջանալ լյարդի վնասվածք, նյարդաբանական խնդիրներ կամ մահ։
ԲԱԶՄԱՑՈՒՄ
- Բազմանում է հիմնականում սերմերով, որոնք հազվադեպ են հասանելի, և արմատային կտրոններով (բաժանման միջոցով)։
- Սերմերով աճեցումը շատ երկար է տևում (տարիներ), իսկ կտրոններով՝ համեմատաբար դյուրին է։
ՍԵՆՅԱԿԱՅԻՆ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴՆԵՐ
- Լույս։ Պայծառ, անուղղակի
- Ջրում։Միջին, չչորացնել՝ բայց չխոնավացնել
- Ջերմաստիճան։ 18–24°C
- Խոնավություն։ Միջին (մշակել տերևները)
- Փոխպատվաստում։ 3–5 տարին մեկ
ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՓԱՍՏԵՐ
Ցիկասը համարվում է «կենդանի դինոզավր»՝ այն գոյություն ունի մեսոզոիկ դարաշրջանից։ Այն այնքան հնագույն է, որ հաճախ օգտագործվում է բուսաբանական այգիներում՝ որպես դիդակտիկ նյութ։ Ճապոնիայում և Չինաստանում համարվում է բախտի և հարատևության խորհրդանիշ:
