Իտալական նոճի
Իտալական նոճին (Pinus pinea), որը հայտնի է նաև որպես պարասոլային կամ պինյա նոճի, խոշոր, փարթամ ծառ է, որը բնորոշ է Միջերկրածովյան շրջաններին։ Այն ունի հովանոցանման լայն պսակ, ուղիղ բուն և երկար, մուգ կանաչ ասեղներ։ Տարբերվում է ուտելի սերմերով՝ պինիոններով, որոնք օգտագործվում են խոհանոցում։ Աճում է մինչև 25 մ բարձրության և հաճախ հանդիպում է այգիներում ու ափամերձ շրջաններում։
Իտալական նոճի (Pinus pinea) Բուսաբանական բնութագիր
- Ընդհանուր նկարագիր: Խոշոր, մշտադալար փշատերև ծառ՝ բնորոշ Միջերկրածովյան շրջանին։
- Բարձրություն: Միջինում 15-25 մ, կարող է հասնել մինչև 30 մ։
- Պսակի ձևը: Երիտասարդ տարիքում՝ գնդաձև, իսկ հասուն տարիքում՝ հովանոցանման, լայնատարած։
- Տերևները (ասեղները): Երկար (10-20 սմ), զույգերով դասավորված, մուգ կանաչ։
- Խեժը: Բավականին առատ, օգտագործվում է արդյունաբերական նպատակներով։
- Կոները: Մեծ, ձվաձև կամ կլորավուն (8-15 սմ), հասունանում են 3 տարվա ընթացքում։
- Սերմերը (պինիոններ): Ուտելի, մեծ, յուղալի, լայնորեն օգտագործվում են խոհանոցում։
- Աճի պայմաններ: Նախընտրում է արևոտ վայրեր, լավ ջրահոսող հողեր, դիմացկուն է երաշտի և աղիության նկատմամբ։
- Կենսատարածք: Հանդիպում է Միջերկրածովյան ափամերձ շրջաններում, այգիներում, պուրակներում։
Այս ծառը ոչ միայն դեկորատիվ է, այլև տնտեսական արժեք ունի իր սերմերի ու փայտի շնորհիվ։
Իտալական նոճու (Pinus pinea) հիմնական հատկությունները
- Մշտադալար ծառ – չի կորցնում իր տերևները տարվա ընթացքում։
- Արագ աճող – երիտասարդ տարիքում աճը արագ է, սակայն հասունանալուց հետո դանդաղում է։
- Հովանոցանման պսակ – ապահովում է հով Schatten և ծառայում է որպես դեկորատիվ ծառ այգիների համար։
- Երաշտադիմացկուն – հարմարված է չոր կլիմայական պայմաններին։
- Աղադիմացկուն – կարող է աճել ափամերձ շրջաններում։
- Ուտելի սերմեր (պինիոններ) – հարուստ են յուղերով և սննդարար նյութերով։
- Խեժարտադրող – ունի արդյունաբերական նշանակություն խեժի հավաքման համար։
- Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ – սակայն նախընտրում է լավ ջրահոսող ավազային կամ կավավազային հողեր։
- Երկարակյաց – կարող է ապրել 100-200 տարի։
Այս հատկությունների շնորհիվ Իտալական նոճին լայնորեն օգտագործվում է ինչպես կանաչապատման, այնպես էլ սննդային և արդյունաբերական ոլորտներում։
Իտալական նոճու (Pinus pinea) խնամքի խորհուրդներ
- Լուսավորություն – Նախընտրում է արևոտ վայրեր, որտեղ ստանում է առնվազն 6-8 ժամ արևի ուղիղ ճառագայթներ։
- Հող – Նախընտրում է լավ ջրահոսող, ավազային կամ կավավազային հողեր։ Հողի pH-ը պետք է լինի չեզոքից թեթև ալկալային (6.0-8.0)։
- Ոռոգում – Երիտասարդ ծառերը պետք է ջրել կանոնավոր, հատկապես երաշտի ժամանակ։ Հասուն ծառերը դիմացկուն են երաշտին և հազվադեպ լրացուցիչ ոռոգման կարիք ունեն։
- Պարարտացում – Գարնանը և աշնանը կարելի է կիրառել համալիր պարարտանյութ, հատկապես երիտասարդ բույսերի համար։
- Զտում և էտում – Հատուկ էտում չի պահանջվում, սակայն կարելի է հեռացնել վնասված կամ չորացած ճյուղերը՝ ձևն ու առողջությունը պահպանելու համար։
- Ձմռանը խնամք – Դիմացկուն է ցրտին, սակայն շատ ցուրտ կլիմայում երիտասարդ ծառերը կարելի է պաշտպանել մուլչապատմամբ։
- Հիվանդություններ և վնասատուներ – Հիմնական խնդիրներն են սոճու ցեցերը, սնկային հիվանդությունները (օր.՝ ժանգ)։ Պաշտպանության համար կարելի է օգտագործել համապատասխան միջատասպաններ և ֆունգիցիդներ։
Լավ խնամքի դեպքում Իտալական նոճին դառնում է երկար կյանք ունեցող, առողջ և գեղեցիկ ծառ։
