Նոլինան (Nolina) բույսերի սեռ է, որը պատկանում է սփարզայինների (Asparagaceae) ընտանիքին։ Այն բնիկ է Հյուսիսային և Կենտրոնական Ամերիկայում։ Ամենահայտնի տեսակը Nolina recurvata-ն է, որը հայտնի է որպես բոքառնեա կամ փղի ոտք (Beaucarnea recurvata)։ Ունի հաստացած, խցանված ցողուն, որը ծառայում է ջուր կուտակելու համար։ Տերևները երկար, նեղ, կամարաձև կախված են։ Շատ դանդաղ է աճում, բայց կարող է հասնել մեծ չափերի՝ թե՛ սենյակային, թե՛ բնական պայմաններում։ Ցածր պահանջներ ունի խնամքի հարցում և հիանալի հարմարվում է չոր պայմաններին։
Նոլինայի (Nolina) բուսաբանական բնութագիրը
Անվանում: Նոլինա (Nolina)
Ընտանիք: Սփարզայիններ (Asparagaceae)
Երկրորդական անվանում: Որոշ տեսակներ դասակարգվում են Beaucarnea ցեղի մեջ
Բնապահպանական տարածում – Նոլինան հիմնականում տարածված է Հյուսիսային և Կենտրոնական Ամերիկայի չորային շրջաններում, հատկապես Մեքսիկայում և հարակից տարածքներում։
Մորֆոլոգիական առանձնահատկություններ
Ցողուն – Թմբլիկ, գերացած հիմքով, ծառայում է ջուր կուտակելու համար (համարվում է քսերոֆիտ)։ Ծերանալիս ցողունը կարող է ճաքճքվել և կոպտանալ։
Տերևներ – Երկար, նեղ, մուգ կանաչ գույնի, գոտիական ձևով։ Տեղակայված են փնջերով ցողունի վերին մասում։
Հյուսված են կոշտ, մաշկային շերտերով, ինչը նվազեցնում է խոնավության կորուստը։
Ծաղկաբույլ – Կազմված է մանր, սպիտակ կամ դեղնավուն ծաղիկներից։ Ծաղիկները երկսեռ են կամ մեկտուն։
Ծաղկաբույլը մանր ցողունների վրա տեղակայված հովանոցաձև կամ հարթատարած խուճուճ է։
Պտուղներ – Պտուղը փոքր, չոր, եռաթևուկ սերմնապարկ է։
Բնապահպանական հարմարումներ
Չորադիմացկունություն՝ մեծացած ցողունը պահեստավորում է ջուր։
Խորը արմատային համակարգ՝ օգնում է դիմանալ չոր կլիմայական պայմաններին։
Դանդաղ աճ՝ նվազագույն ռեսուրսների օգտագործմամբ երկար կյանք ապահովելու համար։
Օգտագործում
Դեկորատիվ բույս՝ սենյակային պայմաններում և այգիներում։
Որոշ տեսակների տերևներից պատրաստում են մանրաթելեր՝ հյուսվածքների կամ զարդարանքների համար։
Նոլինայի (Nolina) խնամքի խորհուրդներ
Նոլինան բավականին անխնամ բույս է և հիանալի է զբաղված մարդկանց կամ սկսնակ բուսասերների համար։ Այն պահանջում է նվազագույն խնամք, բայց ճիշտ պայմաններում կարող է դառնալ տպավորիչ բույս։
Լույս – Նախընտրում է պայծառ, անուղղակի լույս։ Կարող է դիմանալ նաև կես ստվերում, բայց աճը կդանդաղի։
Եթե աճեցնում ես տան ներսում, տեղադրիր պատուհանի մոտ (հատկապես՝ հարավային կամ արևմտյան կողմում)։
Ջրում – Նոլինան քսերոֆիտ բույս է, այսինքն՝ լավ է հարմարվում չոր պայմաններին։ Ջրիր միայն այն ժամանակ, երբ հողը լրիվ չորացել է (մոտավորապես 2-3 շաբաթը մեկ՝ ամռանը, իսկ ձմռանը՝ ավելի հազվադեպ)։ Չափից շատ ջրելու դեպքում կարող են առաջանալ արմատային փտախտներ։
Հող – Պետք է օգտագործել լավ ջրահոսող հող։ Հարմար են կակտուսների կամ սուկուլենտների համար նախատեսված խառնուրդները։ Կարելի է խառնել սովորական ծաղկային հողը պեմզայի կամ ավազի հետ՝ ջրահոսելիությունը բարձրացնելու համար։
Ջերմաստիճան և խոնավություն – Իդեալական ջերմաստիճանը՝ 18-25°C։ Կարող է դիմանալ մինչև 10°C, բայց պետք է խուսափել սառնամանիքից։ Հատուկ խոնավության կարիք չունի, բայց չափազանց չոր միջավայրում (օրինակ՝ ձմռանը տաքացվող սենյակներում) երբեմն կարող ես ցողել տերևները։
Սնուցում – Պարարտացրու գարնանից աշուն՝ ամիսը մեկ անգամ։ Օգտագործիր հեղուկ պարարտանյութ՝ նոսրացված ձևով (կակտուսների կամ սուկուլենտների համար նախատեսված)։ Ձմռանը սնուցումը պետք չէ։
Վերատնկում – Վերատնկում են յուրաքանչյուր 3-4 տարին մեկ կամ երբ արմատները լցնում են ամբողջ ամանը։
Ընտրիր մի փոքր ավելի մեծ աման՝ լավ ջրահոսքով։ Վերատնկելիս զգույշ եղիր, որպեսզի չվնասես արմատները։
Տերևների խնամք և էտում – Չոր կամ վնասված տերևները կարելի է հեռացնել մաքուր մկրատով։ Եթե տերևների ծայրերը չորանում են, դա սովորաբար կապված է չոր օդի կամ չափից շատ ջրելու հետ։
Հիվանդություններ և վնասատուներ – Վնասատուներ՝ երբեմն կարող են հարձակվել սարդոստայնային տզերը կամ վահանակավոր միջատները։ Կարելի է պայքարել օճառաջրով կամ հատուկ միջատասպաններով։
Հիվանդություններ՝ հիմնականում առաջանում են ջրի չափազանցման պատճառով (արմատային փտախտ)։
Բազմացում – Բազմացվում է հիմնականում սերմերով կամ կողային ընձյուղներով։ Սերմերով աճեցումը դանդաղ է և դժվար։ Կողային ընձյուղները կարելի է առանձնացնել մայր բույսից և արմատակալեցնել նոր հողում։
Եթե ուզում ես հեշտ խնամվող, երկար ապրող և էսթետիկ տեսք ունեցող բույս, Նոլինան հիանալի ընտրություն է։ Միայն հիշիր՝ շատ մի ջրիր, ապահովիր լավ լույս, և այն քեզ կուրախացնի երկար տարիներ։
