Սովորական եղևնի (Picea abies) 100–120 սմ

Սովորական եղևնի՝ այգու, բակի և լանդշաֆտային կանաչապատման համար

Սովորական եղևնին (Picea abies), որը հայտնի է նաև եվրոպական եղևնի անվամբ, սոճազգիների ընտանիքին պատկանող խոշոր մշտադալար ծառ է՝ տարածված Հյուսիսային և Կենտրոնական Եվրոպայի անտառներում։ Բույսը ճանաչելի է իր ուղիղ, սլացիկ բնով, բրգաձև սաղարթով և խիտ կանաչ ասեղնատերևներով։ Երիտասարդ ծառերի ճյուղերը ձևավորում են կանոնավոր շերտեր, իսկ տարիքի հետ կողային ճյուղիկները հաճախ ձեռք են բերում բնորոշ կախվող ձև։

Եվրոպական եղևնին հարմար է սիզամարգում առանձին տնկելու, ընդարձակ բակերը կանաչապատելու և փշատերև բույսերով կոմպոզիցիաներ ստեղծելու համար։ Այն օգտագործվում է նաև խմբային տնկարկներում, որտեղ տարիների ընթացքում ծառերը ձևավորում են բարձր մշտադալար կանաչ ֆոն։ Եղևնին ձմռանը պահպանում է իր ասեղնատերևները, իսկ հասուն ծառերի վրա առաջանում են երկար, կախվող կոներ։ Ի տարբերություն կոմպակտ դեկորատիվ սորտերի՝ սովորական Picea abies-ը վերածվում է խոշոր ծառի, ուստի տնկման վայր ընտրելիս կարևոր է հաշվի առնել ապագա սաղարթի և արմատային համակարգի չափերը։

Սովորական եղևնի՝ 100–120 սմ բարձրություն և դեկորատիվ առանձնահատկություններ

Վաճառքում ներկայացված սովորական եղևնու բարձրությունը 100–120 սմ է։ Սա երիտասարդ փշատերև տնկի է, որն արդեն բավական նկատելի է այգու կոմպոզիցիաներում և հարմար է մշտական տեղում տնկելու համար։ Picea abies-ի ասեղնատերևները կանաչ են, կարճ, կոշտ և սրածայր ծայրերով։ Յուրաքանչյուր ասեղնատերև ճյուղի վրա դասավորված է առանձին։ Երիտասարդ ծառի սաղարթն ունի բնական բրգաձև ձև, որը տարիքի հետ դառնում է ավելի լայն և արտահայտիչ։

Բարենպաստ պայմաններում սովորական եղևնին կարող է հասնել 20–30 մ և ավելի բարձրության։ Աճի արագությունը կախված է կլիմայից, հողի խոնավությունից, ծառի տարիքից և ընդհանուր վիճակից։ Զով և բավական խոնավ պայմաններում աճը կարող է համեմատաբար արագ լինել, մինչդեռ երկարատև շոգն ու ջրի պակասը կարող են զգալիորեն դանդաղեցնել այն։ Հետևաբար 100–120 սմ բարձրությունը վերաբերում է միայն վաճառվող բույսին և չպետք է ընկալվի որպես նրա վերջնական չափ։

Հասուն եղևնու դեկորատիվ առանձնահատկություններից են նաև երկարավուն, գլանաձև կոներները, որոնք կախվում են ճյուղերից և հասունանալիս դառնում շագանակագույն։ Երիտասարդ տնկիների վրա կոներներ կարող են դեռևս չլինել, ինչը լիովին բնական է։

Որտեղ տնկել կամ տեղադրել սովորական եղևնին Երևանում

Սովորական եղևնին լավագույնս զարգանում է զով պայմաններում՝ հողի բավարար խոնավության առկայությամբ։ Երևանում դրա աճեցումը հատուկ ուշադրություն է պահանջում երկարատև շոգ և չոր ամռան պատճառով։ Տնկման համար նախընտրելի է լավ լուսավորվող, օդի բնական շրջանառությամբ և կանոնավոր ջրման հնարավորությամբ տարածք։ Ցանկալի է խուսափել այնպիսի վայրերից, որտեղ հողը լրացուցիչ տաքանում է ասֆալտի, քարե արահետների և շենքերի պատերի ազդեցությամբ։ Հատկապես անբարենպաստ է ուժեղ անդրադարձող արևի, չոր քամու և չորացած հողի համակցությունը։

Մշտական աճեցման համար ավելի լավ է ընտրել բաց գրունտ՝ ընդարձակ տարածքում։ Խորհուրդ չի տրվում եղևնին տնկել շինությունների, հիմքերի, ինժեներական հաղորդակցությունների և այլ խոշոր ծառերի անմիջական հարևանությամբ։ Տարիների ընթացքում սաղարթը զգալիորեն մեծանում է, իսկ համեմատաբար մակերեսային արմատային համակարգը տարածվում է կողքերով։ Տնկման վայր ընտրելիս անհրաժեշտ է բավարար ազատ տարածք նախատեսել հետագա աճի համար։

Երիտասարդ տարիքում եղևնին կարելի է ժամանակավորապես աճեցնել ընդարձակ բացօթյա ծաղկամանում, սակայն սովորական Picea abies-ը գաճաճ սորտ չէ։ Ծաղկամանը սահմանափակում է արմատների զարգացումը, ամռանն ավելի արագ է գերտաքանում, իսկ ձմռանն ավելի ուժեղ է սառչում։ Ուստի այս տեսակի երկարաժամկետ աճեցման համար նախընտրելի է բաց գրունտում տնկումը։ Երևանի շոգ շրջաններում հատկապես կարևոր է հաշվի առնել տեղանքի միկրոկլիման․ ավելի զով, պաշտպանված և ոռոգման հնարավորություն ունեցող հատվածներն ավելի հարմար են, քան բաց, գերտաքացող տարածքները։

Սովորական եղևնու խնամքը՝ լուսավորություն, ջրում, հող և ձմեռում

Լուսավորություն։ Սովորական եղևնին նախընտրում է լավ բնական լուսավորություն և արևոտ հատվածներում ավելի խիտ սաղարթ է ձևավորում։ Թեթև կիսաստվերը թույլատրելի է, սակայն խոր ստվերում բույսի զարգացումը կարող է վատանալ։ Երևանի պայմաններում հատկապես կարևոր է երիտասարդ ծառը չտեղադրել այնպիսի մակերեսների մոտ, որոնք լրացուցիչ գերտաքացում են առաջացնում։ Անհրաժեշտության դեպքում տնկումից հետո հարմարվելու շրջանում տնկին կարելի է ժամանակավորապես պաշտպանել կեսօրից հետո ինտենսիվ արևից՝ առանց այն մշտապես խոր ստվերում պահելու։

Ջրում։ Տնկելուց հետո երիտասարդ եղևնուն անհրաժեշտ է արմատային գոտու կայուն խոնավություն։ Արմատակալման առաջին սեզոններին չի կարելի թույլ տալ հողագնդի երկարատև չորացում։ Ջրել պետք է բավական խորությամբ, որպեսզի խոնավությունը հասնի արմատներին, այլ ոչ թե թրջի միայն հողի մակերեսը։ Երևանի շոգ ամռանը անհրաժեշտ է կանոնավոր ստուգել հողի խոնավությունը։ Ջրման ճշգրիտ հաճախականությունը կախված է ջերմաստիճանից, հողի կազմից և եղանակային պայմաններից։ Միաժամանակ ջրի մշտական լճացումը նույնպես վտանգավոր է արմատների համար։

Հող։ Picea abies-ի համար նախընտրելի է փխրուն, չափավոր խոնավ, բերրի և լավ ջրահեռացվող հողը։ Բույսը լավագույնս զարգանում է թույլ թթվային կամ դրան մոտ չեզոք հողում։ Ծանր կավային հողում անհրաժեշտ է ապահովել ավելորդ ջրի լավ հեռացումը, իսկ թեթև, արագ չորացող հողում՝ բարելավել խոնավությունը պահպանելու ունակությունը։ Օրգանական նյութերի ավելացումն ու ճիշտ ցանքածածկումը օգնում են մակերեսային արմատների համար ավելի կայուն պայմաններ պահպանել։

Տնկում և վերատնկում։ Երևանում տնկման առավել հարմար ժամանակահատվածներն են գարունն ու աշունը, երբ ուժեղ շոգ չկա։ Վերատնկելիս ցանկալի է պահպանել արմատների շուրջ գտնվող հողագունդը՝ չվնասելով մանր արմատները։ Տնկման փոսը պետք է բավական լայն լինի, որպեսզի արմատները կարողանան զարգանալ առանց ուժեղ սեղմման։ Արմատավզիկը թողնում են շրջակա հողի մակերեսին մոտ՝ առանց խորացնելու։ Տնկելուց հետո բույսը մանրակրկիտ ջրում են և անհրաժեշտության դեպքում ցանքածածկում բնի շրջակա հատվածը։ Ցանքածածկը չի կարելի կուտակել անմիջապես բնի մոտ։

Պաշտպանություն ամառային շոգից։ Երևանում սովորական եղևնու խնամքի կարևորագույն պայմաններից մեկն ամառային շոգից պաշտպանությունն է։ Բույսը բնականորեն հարմարված է ավելի զով կլիմային, ուստի երկարատև բարձր ջերմաստիճանն ու չոր օդը մեծացնում են արմատային համակարգի ծանրաբեռնվածությունը։ Հատկապես խոցելի են նոր վերատնկված տնկիները։ Օրգանական ցանքածածկի շերտն օգնում է նվազեցնել հողի տաքացումն ու խոնավության կորուստը։ Սակայն ցանքածածկումը չի փոխարինում ջրմանը և չի երաշխավորում բույսի հաջող աճը չափազանց շոգ տարածքում։

Ցրտադիմացկունություն և ձմեռում։ Սովորական եղևնին ունի բարձր ցրտադիմացկունություն և համապատասխան պայմաններում լավ է դիմանում ցուրտ ձմեռներին։ Երևանի բաց գրունտում աճեցնելիս հիմնական սահմանափակող գործոնը սովորաբար ոչ թե ձմեռային սառնամանիքն է, այլ ամառային շոգի և խոնավության պակասի համակցությունը։ Աշնանը տնկելուց հետո կարևոր է հետևել, որ երիտասարդ բույսը ձմեռ չմտնի ամբողջությամբ չորացած հողագնդով։ Առանց ձյան և չոր ժամանակահատվածներում, երբ հողը սառած չէ, կարող է անհրաժեշտ լինել չափավոր ջրում։ Ծաղկամանում աճեցնելիս արմատները պետք է լրացուցիչ պաշտպանել ուժեղ սառեցումից։

Էտ և ձևավորում։ Սովորական եղևնին բնականորեն ձևավորում է բրգաձև սաղարթ, ուստի սովորաբար կանոնավոր ձևավորող էտի կարիք չունի։ Հեռացնում են չորացած, կոտրված և վնասված ճյուղերը։ Խորհուրդ չի տրվում խորությամբ էտել հին, ասեղնատերևներից զուրկ հատվածները, քանի որ դրանց վրա նոր ընձյուղներ կարող են չառաջանալ։ Բնական ձևը պահպանելու համար կարևոր է չվնասել ծառի կենտրոնական առաջատար ընձյուղը։

Ասեղնատերևների վիճակի վերահսկում։ Եղևնին աստիճանաբար թափում է հին ներքին ասեղնատերևների մի մասը, ինչը բնական գործընթաց է։ Սակայն երիտասարդ ընձյուղների զանգվածային շագանակագույն դառնալը, ամբողջական ճյուղերի չորանալը կամ ասեղնատերևների արագ թափվելը կարող են վկայել երաշտի, գերխոնավացման, արմատների վնասման կամ վնասատուների մասին։ Բույսը զննելիս անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել սարդոստայնային տզի, լվիճների և փշատերև բույսերի այլ վնասատուների առկայությանը։ Վնասվածքների պատճառը պետք է որոշել՝ գնահատելով բոլոր ախտանշանները միասին։

Հաճախ տրվող հարցեր սովորական եղևնու մասին