Բույսերի աճեցման սխալները տանը և այգում

Բույսերի աճեցման սխալները հաճախ կապված են ոչ թե խնամքի բացակայության, այլ կոնկրետ տեսակի պահանջներին դրա անհամապատասխանության հետ։ Բույսը կարող են չափազանց հաճախ ջրել, պարարտացնել վնասված վիճակում, փոխատնկել չափազանց մեծ ծաղկամանի մեջ կամ տեղադրել այնտեղ, որտեղ լույսը բավարար չէ։

Նույն արտաքին նշանը կարող է տարբեր պատճառներ ունենալ։ Տերևների դեղնելը կարող է կապված լինել գերխոնավացման, երկարատև չորացման, ցրտի, բնական ծերացման կամ արմատների վնասման հետ։ Այդ պատճառով խնամքը փոխելուց առաջ կարևոր է միաժամանակ գնահատել լուսավորությունը, հողի վիճակը, ջերմաստիճանը, ծաղկամանի չափը և վերջին շրջանում կատարված փոփոխությունները։

Ինչպես որոշել բույսի խնդրի պատճառը

Չարժե բուժումը սկսել միայն մեկ ախտանշանի հիման վրա։ Նախ հիշեք, թե վերջին շաբաթների ընթացքում ինչ է տեղի ունեցել բույսի հետ։

Ստուգեք հողի խոնավությունը ոչ միայն մակերեսին, այլև փոքր-ինչ ավելի խոր շերտում։
Գնահատեք բնական լույսի քանակը և պատուհանից հեռավորությունը։
Զննեք տերևների ստորին կողմը, երիտասարդ ընձյուղներն ու տերևակոթերի հիմքերը։
Ստուգեք՝ արդյոք տակդիրում կամ արտաքին կաշպոյի մեջ ջուր չի մնացել։
Հիշեք՝ արդյոք վերջերս փոխվել է բույսի տեղը։
Ճշտեք փոխատնկման և վերջին պարարտացման ամսաթիվը։
Ստուգեք՝ մոտակայքում չկա՞ մարտկոց, օդորակիչ կամ սառը միջանցիկ քամի։

Լուսավորության, հողի և ջրման ընդհանուր պահանջները մանրամասն ներկայացված են սենյակային բույսերի խնամքի հիմունքների մասին հոդվածում։

Սխալ 1․ բույսերը հստակ ժամանակացույցով ջրելը

Ամենատարածված սխալներից մեկը բույսը նույն քանակի օրերի ընդմիջումով ջրելն է՝ անկախ հողի վիճակից։ Հողի չորացման արագությունը փոխվում է տարվա եղանակից, ջերմաստիճանից, լուսավորությունից, ծաղկամանի ծավալից, արմատային համակարգի չափից և հողախառնուրդի բաղադրությունից կախված։

Ամռանը լավ լուսավորված բույսը կարող է ջուրը զգալիորեն ավելի արագ օգտագործել, քան ձմռանը։ Սակայն նույնիսկ շոգ եղանակին բոլոր բույսերը չի կարելի ինքնաբերաբար ամեն օր ջրել։

Հողի գերխոնավացումը՝ որպես բույսերի աճեցման սխալ

Մշտապես թաց հողը դուրս է մղում օդը դրա մասնիկների միջև եղած տարածությունից։ Արմատներն ավելի քիչ թթվածին են ստանում, թուլանում և ավելի վատ են կլանում ջուրը։ Այդ պատճառով գերխոնավացված բույսը երբեմն այնպիսի տեսք է ունենում, կարծես խոնավության պակաս ունի․ տերևները կորցնում են ամրությունը, դեղնում և թափվում են։

Ջրելուց առաջ հողը ստուգեք մատով, փայտե ձողիկով կամ ծաղկամանի քաշով։ Չորացման անհրաժեշտ խորությունը կախված է տեսակից․

սուկուլենտներին, սանսևիերիաներին և զամիոկուլկասներին թույլ են տալիս ավելի լավ չորանալ,
ֆիկուսներն ու դրացենաները սովորաբար ջրում են հողի մասնակի չորացումից հետո,
սպատիֆիլիումներն ու պտերները չեն սիրում երկարատև ամբողջական չորացումը,
այգու նոր տնկված բույսերը արմատակալման ընթացքում կանոնավոր և խոր ջրման կարիք ունեն։

Ջրելուց հետո ավելորդ ջուրը պետք է դուրս գա ջրահեռացման անցքերից։ Տակդիրում կամ կաշպոյի մեջ կուտակված ջուրը անհրաժեշտ է հեռացնել։

Սխալ 2․ չափազանց փոքր չափաբաժիններով ջրելը

Փոքր քանակությամբ ջուրը հաճախ խոնավացնում է միայն հողի վերին շերտը։ Արմատների հիմնական մասը մնում է չոր, իսկ բույսը սկսում է զարգացնել մակերեսային արմատային համակարգ։

Սենյակային բույսը սովորաբար հավասարաչափ ջրում են ամբողջ մակերեսով, մինչև փոքր քանակությամբ ջուր դուրս գա ծաղկամանի ներքևից։ Այգու բույսերը ավելի լավ է ջրել ավելի հազվադեպ, բայց խորությամբ, քան ամեն օր միայն թեթև խոնավացնել հողի մակերեսը։

Բացառություն կարող են լինել ուժեղ չորացած տորֆային հողախառնուրդները։ Դրանք երբեմն դժվար են ջուր կլանում, ուստի խոնավությունը ավելացնում են աստիճանաբար՝ մի քանի փոքր չափաբաժնով, մինչև հողը կրկին սկսի հավասարաչափ թրջվել։

Սխալ 3․ անբավարար լուսավորություն

Սենյակի խորքում գտնվող բույսը մարդու համար կարող է բավարար լուսավորված թվալ, բայց նորմալ ֆոտոսինթեզի համար չափազանց քիչ լույս ստանալ։ Որքան հեռու է ծաղկամանը պատուհանից, այնքան արագ է նվազում բույսին հասանելի լույսի քանակը։

Լույսի պակասի մասին կարող են վկայել՝

դանդաղ աճը,
երկար և բարակ ընձյուղները,
տերևների միջև մեծացած տարածությունները,
փոքր նոր տերևները,
բույսի թեքվելը դեպի պատուհան,
խայտաբղետ սորտերի հակադիր գունավորման կորուստը,
հողի չափազանց դանդաղ չորացումը,
առողջ հասուն բույսի ծաղկման բացակայությունը։

Ստվերադիմացկուն լինելը չի նշանակում, որ բույսը կարող է աճել առանց բնական լույսի։ Սանսևիերիան, զամիոկուլկասը կամ ագլաոնեման չափավոր լուսավորված տեղը շատ այլ տեսակներից ավելի լավ են հանդուրժում, սակայն մութ անկյունում դրանց աճը աստիճանաբար կդանդաղի։

Սխալ 4․ բույսը կտրուկ ուղիղ արևի տակ տեղափոխելը

Լույսի պակասը վնասակար է, բայց ստվերից ինտենսիվ արևի տակ կտրուկ տեղափոխումը նույնպես կարող է այրվածքներ առաջացնել։ Սա հատկապես կարևոր է Երևանի ամռանը, երբ հարավային կամ արևմտյան պատուհանի մոտ տերևները կարող են ուժեղ տաքանալ։

Խանութից, ջերմոցից կամ ստվերավորված սենյակից հետո բույսին ավելի պայծառ լույսին սովորեցնում են աստիճանաբար։ Սկզբում այն տեղադրում են լավ լուսավորված վայրում՝ առանց երկարատև ուղիղ ճառագայթների, ապա աստիճանաբար ավելացնում արևի ազդեցության տևողությունը։

Պատուհանին ուղղված կողմում առաջացած սպիտակ, բաց շագանակագույն կամ չոր բծերը կարող են արևային վնասման հետևանք լինել։ Այրված հյուսվածքը չի վերականգնվի, սակայն ճիշտ հարմարեցումը կօգնի պաշտպանել նոր տերևները։

Սխալ 5․ նույն հողի օգտագործումը բոլոր բույսերի համար

Ունիվերսալ հողը կարող է լինել խառնուրդի հիմք, սակայն այն չի կարող հավասարապես հարմար լինել կակտուսի, պտերի, ֆիկուսի, օրխիդեայի և այգու փշատերև բույսի համար։

Հիմնական տարբերությունն այն է, թե հողախառնուրդը որքան ջուր և օդ պետք է պահպանի․

սուկուլենտներին անհրաժեշտ է փխրուն և արագ չորացող խառնուրդ,
արևադարձային դեկորատիվ տերևավոր բույսերին համապատասխանում է սննդարար, բայց օդաթափանց հող,
օրխիդեաներին անհրաժեշտ է խոշոր մասնիկներով սուբստրատ՝ արմատների կառուցվածքին համապատասխան,
հորտենզիաների և որոշ այլ բույսերի համար կարևոր է համապատասխան թթվայնությունը,
այգու փշատերևներին անհրաժեշտ է ջրահեռացվող հող՝ առանց ջրի մշտական լճացման։

Չափազանց խիտ հողը դանդաղ է չորանում և խանգարում է օդի մուտքին դեպի արմատները։ Չափազանց թեթև խառնուրդը, հակառակը, կարող է շատ արագ կորցնել խոնավությունը։

Հասանելի հողախառնուրդներն ու նյութերը կարող եք դիտել բույսերի խնամքի համար նախատեսված ապրանքների բաժնում։

Սխալ 6․ առանց ջրահեռացման անցքերի ծաղկաման ընտրելը

Առանց անցքերի դեկորատիվ կաշպոն հարմար է որպես արտաքին տարա, սակայն դրա մեջ անմիջապես բույս տնկելը վտանգավոր է։ Ջուրը կուտակվում է ներքևի հատվածում, իսկ դրա քանակը ստուգելը դժվար է։

Հիմնական ներքին ծաղկամանը պետք է ունենա անցքեր, որոնց միջոցով ջրելուց հետո ավելորդ ջուրը դուրս է գալիս։ Սա չի նշանակում, որ բույսը կարելի է առանց վերահսկողության ջրել, բայց զգալիորեն նվազեցնում է թաքնված ջրի լճացման վտանգը։

Ջրելուց հետո ստուգեք արտաքին կաշպոն։ Երբեմն ջուրը դրա մեջ մնում է աննկատ, իսկ ներքին ծաղկամանի ստորին հատվածը շարունակում է գտնվել մշտապես խոնավ միջավայրում։

Սխալ 7․ չափազանց մեծ ծաղկամանի մեջ փոխատնկելը

Մեծ ծաղկամանը չի նշանակում արագ աճ։ Եթե փոքր արմատային համակարգի շուրջ մեծ քանակությամբ ազատ հող կա, այն ջրելուց հետո երկար ժամանակ խոնավ է մնում։

Նոր ծաղկամանը սովորաբար ընտրում են նախորդից միայն փոքր-ինչ լայն։ Բացառություն կարող են լինել հզոր արմատային համակարգ ունեցող արագ աճող բույսերը, սակայն նույնիսկ այդ դեպքում չափը աստիճանաբար են ավելացնում։

Չափազանց մեծ ծաղկամանի հնարավոր նշաններն են՝

հողը երկար ժամանակ չի չորանում,
նոր տերևների աճը դանդաղում է,
ստորին տերևները դեղնում են,
առաջանում է խոնավության տհաճ հոտ,
հողում հայտնվում են սնկային մոծակներ,
ցողունի հիմքը դառնում է փափուկ։

Այս նշաններից ոչ մեկը առանձին չի հաստատում խնդիրը, սակայն դրանց համադրության դեպքում անհրաժեշտ է ստուգել հողի խոնավությունն ու արմատների վիճակը։

Սխալ 8․ գնելուց անմիջապես հետո փոխատնկելը

Առաքումից հետո բույսը միաժամանակ հարմարվում է նոր ջերմաստիճանին, խոնավությանը և լուսավորությանը։ Անմիջապես փոխատնկելը լրացուցիչ սթրես է ստեղծում, հատկապես եթե ամբողջությամբ քայքայվում է արմատագունդը։

Առողջ բույսին սովորաբար ժամանակ են տալիս հարմարվելու։ Շտապ փոխատնկումն արդարացված է, եթե՝

արմատները գտնվում են մշտապես թաց և քայքայված սուբստրատում,
հայտնաբերվել է փտում,
հողում կան վնասատուներ,
ծաղկամանը վնասված է,
բույսը գտնվում է տեխնիկական տարայում, որը չի պահում արմատագունդը,
սուբստրատը ակնհայտորեն չի համապատասխանում բույսի տեսակին։

Սովորական փոխատնկման դեպքում, երբ արմատների խնդիր չկա, ավելի լավ է պահպանել հողագնդի հիմնական մասը և առանց անհրաժեշտության չհեռացնել առողջ արմատները։

Սխալ 9․ պարարտանյութերի չափազանց մեծ քանակի օգտագործումը

Պարարտանյութը բոլոր խնդիրների բուժում չէ։ Եթե բույսը գտնվում է մութ վայրում, գերխոնավացված է կամ ունի վնասված արմատներ, լրացուցիչ պարարտացումը կարող է ավելի վատացնել վիճակը։

Լուծվող աղերի ավելցուկը կարող է վնասել արմատները և առաջացնել՝

տերևների ծայրերի չորացում,
աճի դադար,
հողի մակերեսին բաց գույնի նստվածք,
պարարտացումից հետո վիճակի արագ վատացում,
երիտասարդ արմատների վնասում։

Սննդատարրերը տալիս են արտադրողի հրահանգի համաձայն և ակտիվ աճի շրջանում։ Չի կարելի ավելացնել խտությունը՝ բույսի աճը արագացնելու նպատակով։

Թարմ սննդարար հողի մեջ փոխատնկելուց հետո պարարտացումը սովորաբար հետաձգում են։ Չեն պարարտացնում նաև ուժեղ չորացած, հիվանդ կամ վերջերս առաքված բույսը։

Տնային պարարտացման հնարավորությունների և սահմանափակումների մասին կարդացեք տնային պայմաններում բնական պարարտանյութերի մասին հոդվածում։

Սխալ 10․ յուրաքանչյուր դեղնած տերևը պարարտանյութով բուժելը

Տերևների դեղնելը միշտ չէ, որ կապված է սննդատարրերի պակասի հետ։ Հին ստորին տերևները կարող են աստիճանաբար բնականորեն դեղնել, հատկապես երբ բույսը նոր աճ է ձևավորում։

Մյուս հնարավոր պատճառներն են՝

մշտապես թաց հողը,
երկարատև ամբողջական չորացումը,
սառը միջանցիկ քամին,
լույսի պակասը,
փոխատնկման ժամանակ արմատների վնասումը,
տեղի կտրուկ փոփոխությունը,
վնասատուները,
տերևի բնական ծերացումը։

Պարարտացնելուց առաջ գնահատեք դեղնող տերևների տեղադրությունը, նոր աճի վիճակը և հողի խոնավությունը։ Առանց պատճառը որոշելու բուժումը հաճախ նոր խնդիր է առաջացնում։

Սխալ 11․ ջերմաստիճանն ու միջանցիկ քամիները անտեսելը

Սենյակային բույսերի մեծ մասը կայուն ջերմաստիճանն ավելի լավ է հանդուրժում, քան հաճախակի կտրուկ փոփոխությունները։ Նույնիսկ եթե միջին ջերմաստիճանը հարմար է տեսակին, բաց պատուհանից եկող սառը օդը կամ մարտկոցի տաք հոսքը կարող են վնասել տերևները։

Բույսերը մի տեղադրեք՝

ջեռուցման սարքին անմիջապես մոտ,
օդորակիչի մշտական հոսքի տակ,
բացվող պատուհանի և դռան միջև,
սառը պատուհանագոգին՝ առանց արմատների պաշտպանության,
ամռանը տաքացած ապակու անմիջական մոտակայքում։

Այգու և պատշգամբի բույսերի դեպքում կարևոր է հաշվի առնել գիշերային ջերմաստիճանի նվազումը։ Ջերմոցում աճեցված բույսը չի կարելի անմիջապես դրսում թողնել, եթե ցերեկային և գիշերային ջերմաստիճանների տարբերությունը մեծ է։

Սխալ 12․ խոնավությունը մշտական ցողումով փոխարինելու փորձը

Ցողումը տերևների մոտ խոնավությունը բարձրացնում է միայն կարճ ժամանակով։ Այն ամբողջ սենյակում կայուն բարձր խոնավություն չի ստեղծում։

Տերևների հաճախակի թրջումը կարող է անցանկալի լինել, եթե՝

սենյակում զով է,
օդը վատ է շրջանառվում,
ջուրը մնում է տերևավարդակի կամ աճման կետի ներսում,
տեսակը հակված է տերևների վրա բծերի առաջացմանը,
բույսն արդեն վնասված է սնկային հիվանդությամբ։

Իսկապես չոր օդի դեպքում ավելի հուսալի է օգտագործել օդի խոնավացուցիչ և խոնավությունը վերահսկել համապատասխան սարքով։ Միաժամանակ հողը չի կարելի մշտապես թաց պահել միայն բույսի շուրջ խոնավությունը բարձրացնելու նպատակով։

Սխալ 13․ բույսը հաճախ տեղափոխելն ու շրջելը

Որոշ բույսեր հանգիստ են արձագանքում ծաղկամանի փոքր շրջմանը, իսկ մյուսները լուսավորության կտրուկ փոփոխությունից հետո կարող են դադարեցնել աճը կամ թափել տերևների մի մասը։

Հատկապես զգայուն կարող են լինել խոշոր ֆիկուսները, ծաղկող բույսերը և այն օրինակները, որոնք արդեն հարմարվել են լույսի որոշակի ուղղությանը։

Պսակի հավասար զարգացման համար ծաղկամանը կարելի է աստիճանաբար շրջել, սակայն չպետք է ամեն շաբաթ բույսը տեղափոխել մութ անկյունից պատուհան, ապա պատշգամբ։

Սխալ 14․ վնասատուներին անտեսելը

Վնասատուները հաճախ սկսում են բազմանալ տերևների ստորին կողմում, տերևածոցերում կամ երիտասարդ ընձյուղների վրա։ Քանի դեռ վնասումը զանգվածային չի դարձել, խնդիրը վերահսկելն ավելի հեշտ է։

Կանոնավոր ստուգեք՝ արդյոք կան՝

բարակ սարդոստայն,
կպչուն շերտ,
տերևների վրա բաց գույնի մանր կետեր,
մանր անշարժ վահանիկներ,
սպիտակ բամբականման կուտակումներ,
ձևափոխված երիտասարդ տերևներ,
հողի շուրջ թռչող մանր միջատներ։

Նոր բույսը ցանկալի է ժամանակավորապես առանձին պահել հավաքածուից։ Խնդիր հայտնաբերելու դեպքում այն մեկուսացնում են, որոշում վնասատուի տեսակը և միայն դրանից հետո ընտրում մշակման համապատասխան եղանակը։

Սխտորից, սպիրտից, օճառից, յուղից և այլ տնային նյութերից պատահական խառնուրդները կարող են այրվածքներ առաջացնել և միշտ չէ, որ ոչնչացնում են վնասատուին։ Խտությունն ու մշակման եղանակը պետք է համապատասխանեն կոնկրետ բույսին և օգտագործվող միջոցին։

Սխալ 15․ տարաներում աճող այգու բույսերի ոչ ճիշտ խնամքը

Ծաղկամանի մեջ գտնվող այգու բույսն ավելի բարդ պայմաններում է, քան նույն տեսակը բաց հողում։ Սահմանափակ քանակությամբ հողը ավելի արագ է տաքանում, չորանում և սառչում։

Տարաներում աճեցման հիմնական սխալներն են՝

չափազանց փոքր ծաղկամանը,
ջրահեռացման անցքերի բացակայությունը,
մուգ կաշպոն ամռան ուղիղ արևի տակ,
ամենօրյա մակերեսային ջրումը՝ ամբողջ հողը հավասարաչափ թրջելու փոխարեն,
ձմռանը արմատների պաշտպանության բացակայությունը,
խիտ պարտեզային հողի օգտագործումը՝ առանց փխրեցնող բաղադրիչների,
խոշոր սորտի տնկումը չափազանց փոքր տարայի մեջ։

Երևանի պայմաններում հատկապես կարևոր է տարան պաշտպանել ամառային գերտաքացումից և հողի խոնավությունը պարբերաբար ստուգել խոր շերտում։

Սխալ 16․ այգում բույսը ոչ ճիշտ տնկելը

Նույնիսկ առողջ տնկին կարող է վատ զարգանալ, եթե սխալ են ընտրված տեղը, տնկման խորությունը կամ ջրման ռեժիմը։

Տնկելուց առաջ հաշվի առեք՝

հասուն բույսի բարձրությունն ու լայնությունը,
օրվա ընթացքում արևի քանակը,
ջրի հոսքի ուղղությունը,
հողի խտությունն ու ջրահեռացումը,
պատերից, արահետներից և այլ բույսերից հեռավորությունը,
ցրտադիմացկունությունն ու շոգադիմացկունությունը,
արմատակալման ընթացքում ջրման անհրաժեշտությունը։

Չի կարելի ծանր հողը բարելավել միայն խոր փոսի մեջ փոքր քանակությամբ փխրուն հող ավելացնելով։ Այդպիսի փոսում կարող է ջուր կուտակվել։ Անհրաժեշտ է գնահատել ամբողջ հողամասի պայմանները և անհրաժեշտության դեպքում կազմակերպել ավելորդ ջրի հեռացումը։

Բակի, տեռասայի և մուտքային հատվածի համար համապատասխան տեսակները ներկայացված են այգու բույսերի բաժնում։

Սխալ 17․ բույսը միայն արտաքին տեսքով ընտրելը

Գեղեցիկ բույսը կարող է չհամապատասխանել կոնկրետ սենյակի կամ հողամասի պայմաններին։ Գնելուց առաջ անհրաժեշտ է իմանալ դրա պահանջները լուսավորության, ջրման, ջերմաստիճանի և ազատ տարածքի նկատմամբ։

Խոշոր ֆիկուսը չի հարմարվի մութ և նեղ անկյունին, լուսասեր սուկուլենտը կձգվի պատուհանից հեռու, իսկ այգու փշատերև տեսակը չի կարող մշտապես աճել տաք սենյակում։

Սենյակային բույս ընտրելուց առաջ օգտակար է կարդալ սկսնակների համար բույսերի ընտրության մասին հոդվածը։

Ինչպես ուղղել սխալները՝ առանց բույսին լրացուցիչ սթրես պատճառելու

Մի փոխեք միաժամանակ ջրումը, հողը, տեղը, պարարտանյութը և ծաղկամանի չափը։ Մի քանի կտրուկ փոփոխությունից հետո դժվար կլինի հասկանալ, թե հատկապես ինչը օգնեց կամ վատացրեց վիճակը։

Ճիշտ հերթականությունը հետևյալն է․

Վերացրեք ակնհայտ վտանգը՝ ջրի լճացումը, ուժեղ ցուրտը, գերտաքացումը կամ վնասատուները։
Բույսը տեղադրեք համապատասխան և կայուն վայրում։
Ջրումը համապատասխանեցրեք հողի վիճակին։
Բույսին ժամանակ տվեք արձագանքելու նոր պայմաններին։
Փոխատնկեք միայն անհրաժեշտության դեպքում։
Պարարտացումը վերսկսեք նորմալ ակտիվ աճի սկսվելուց հետո։

Հին վնասված տերևները սովորաբար չեն վերականգնվում։ Ուղղված խնամքի արդյունավետությունը գնահատում են նոր տերևների, ընձյուղների և արմատների վիճակով։

Որ բույսերն են ավելի հեշտ տանում խնամքի փոքր սխալները

Սկսնակների համար ավելի հարմար են այն տեսակները, որոնք կարող են դիմանալ ջրման փոքր ուշացմանը և մշտական բարձր խոնավություն չեն պահանջում։

Հաճախ ընտրում են՝

սանսևիերիա,
զամիոկուլկաս,
դրացենաների որոշ տեսակներ,
ագլաոնեմա,
պեպերոմիա,
կրասուլա,
ֆիկուսի որոշ տեսակներ՝ բավարար լուսավորության դեպքում։

Միաժամանակ ամբողջությամբ անխոցելի բույսեր գոյություն չունեն։ Նույնիսկ սանսևիերիան կարող է վնասվել մշտապես թաց հողում, իսկ զամիոկուլկասը բնական լույսի լիակատար բացակայության դեպքում աստիճանաբար կթուլանա։

Տարբեր տարբերակներ կարող եք դիտել Երևանում առաքմամբ սենյակային բույսերի բաժնում։

Գլխավորը բույսերի աճեցման սխալների մասին

Խնդիրների մեծ մասը առաջանում է լույսի, ջրի, հողի և ջերմաստիճանի սխալ համադրությունից։ Պարարտանյութը կամ շտապ փոխատնկումը չեն ուղղի այն պայմանները, որոնք չեն համապատասխանում կոնկրետ տեսակին։

Որևէ գործողությունից առաջ ամբողջությամբ գնահատեք բույսի վիճակը․ որտեղ է այն տեղադրված, որքան արագ է չորանում հողը, երբ է փոխատնկվել, ինչով է պարարտացվել և արդյոք կան վնասատուներ։ Պայմանները փոխեք աստիճանաբար և առաջին հերթին հետևեք նոր աճի որակին։

Կայուն և հարմար տեղը, չափավոր ջրումը, օդաթափանց հողախառնուրդն ու կանոնավոր զննումը սովորաբար ավելի օգտակար են բույսին, քան հաճախակի փոխատնկումները և յուրաքանչյուր ախտանշանը նոր միջոցով բուժելու փորձերը։